аб парадку правядзення атэстацыі педагагічных работнікаў сістэмы адукацыі  
акрамя педагагічных  работнікаў  з  ліку  прафесарска- выкладчыцкага  складу  ўстаноў  вышэйшай адукацыі)

1.   Дадзеная Інструкцыя вызначае парадак правядзення атэстацыі педагагічных работнікаў сістэмы адукацыі (акрамя педагагічных работнікаў з ліку прафесарска-выкладчыцкага складу ўстаноў вышэйшай адукацыі).

2.   Дзеянне дадзенай Інструкцыі распаўсюджваецца на педагагічных работнікаў устаноў адукацыі, іншых арганізацый, якім у адпаведнасці з заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – арганізацыі сістэмы адукацыі), а таксама на педагагічных работнікаў, што працуюць па працоўных або грамадзянска-прававых  дагаворах  у  індывідуальных  прадпрымальнікаў,     якім  у адпаведнасці з заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – педагагічныя работнікі ІП).

3. Атэстацыя педагагічных работнікаў – гэта вывучэнне і ацэнка іх прафесійнага ўзроўню , дзелавых і асабістых якасцей, вынікаў педагагічнай дзейнасці па фарміраванню ведаў, уменняў, навыкаў, інтэлектуальнага, маральнага, творчага і фізічнага развіцця навучэнцаў пры рэалізацыі зместу адукацыйных праграм дашкольнай, агульнай сярэдняй, прафесіянальна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай, спецыяльнай, дадатковай адукацыі дзяцей, праграм выхавання і навукова-метадычнага забеспячэння.

Асноўнымі прынцыпамі атэстацыі педагагічных работнікаў з’яўляюцца калегіяльнасць, сістэмнасць, цэласнасць экспертных ацэнак.

4.   Атэстацыя педагагічных работнікаў праводзіцца на прысваенне другой, першай, вышэйшай кваліфікацыйных катэгорый, пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, пацвярджэнне другой і першай кваліфікацыйных катэгорый у выпадках, якія вызначаны ў частцы пятай пункта 5 дадзенай Інструкцыі, а настаўнікаў, якія рэалізуюць адукацыйныя праграмы агульнай сярэдняй адукацыі, а таксама адукацыйную праграму спецыяльнай адукацыі на ўзроўні агульнай сярэдняй адукацыі і адукацыйную праграму спецыяльнай адукацыі на ўзроўні агульнай сярэдняй адукацыі для асоб з інтэлектуальнай недастатковасцю (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – настаўнікі ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі), акрамя таго, – на прысваенне і пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – атэстацыя).

5.   Атэстацыя праводзіцца па ініцыятыве педагагічнага работніка або па ініцыятыве кіраўніка арганізацыі сістэмы адукацыі.

Па ініцыятыве педагагічнага работніка праводзіцца атэстацыя на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі.

Па ініцыятыве кіраўніка арганізацыі сістэмы адукацыі праводзіцца атэстацыя на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі. Атэстацыя на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі з’яўляецца для педагагічнага работніка абавязковай (далей – абавязковая атэстацыя).

Абавязковая атэстацыя на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі праводзіцца ў дачыненні да педагагічнага работніка, які мае вышэйшую кваліфікацыйную катэгорыю, кваліфікацыйную катэгорыю «настаўнік-метадыст».

Абавязковая атэстацыя на пацвярджэнне другой (першай) кваліфікацыйнай катэгорыі можа праводзіцца па ініцыятыве кіраўніка арганізацыі сістэмы адукацыі, індывідуальных прадпрымальнікаў, якім у адпаведнасці з заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць (далей – ІП), у дачыненні да педагагічнага работніка, які знізіў узровень сваёй працы і дзейнасць якога не адпавядае ўстаноўленым патрабаванням, або педагагічнага работніка, які мае перапынак у працы на педагагічных пасадах больш як два гады. Такой атэстацыі не падлягаюць цяжарныя жанчыны і жанчыны, якія маюць дзяцей ва ўзросце да пяці гадоў.

6.   Прысваенне кваліфікацыйных катэгорый педагагічнаму работніку па кожнай займаемай пасадзе ажыццяўляецца паслядоўна, за выключэннем выпадкаў, якія прадугледжаны часткай другой пункта 18 і пунктам 19 дадзенай Інструкцыі.

7.   Атэстацыя на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі і кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» праводзіцца адзін раз у пяць гадоў. У гэты тэрмін залічваюцца перыяды працы на адпаведнай пасадзе незалежна ад месца працы і перапынкаў у працы, за выключэннем перыядаў знаходжання жанчыны ў адпачынку па цяжарнасці і родах, а таксама перыядаў знаходжання педагагічнага работніка ў адпачынку па догляду за дзіцём да дасягнення ім узросту трох гадоў.

Атэстацыя на пацвярджэнне катэгорыі ў выпадках, прадугледжаных часткай пятай пункта 5 дадзенай Інструкцыі, праводзіцца не больш як адзін раз у пяць гадоў.

8. Квал іфікацыйная катэгорыя, якая прысвоена педагагічнаму работніку па пасадзе, перайменаванай ва ўстаноўленым парадку, захоўваецца.

9. Кваліфікацыйная катэгорыя ў выпадках і ў парадку, якія ўстаноўлены дадзенай Інструкцыяй, можа быць адменена.

10. Для правядзення атэстацыі ствараецца атэстацыйная камісія ў парадку, які ўстаноўлены дадзенай Інструкцыяй.

11. Атэстацыйная камісія ствараецца ў арганізацыі сістэмы адукацыі , ва ўпраўленні адукацыі абласнога выканаўчага камітэта, у камітэце па адукацыі Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, аддзеле (упраўленні) адукацыі раённага (гарадскога) выканаўчага камітэта, мясцовай адміністрацыі раёна ў горадзе (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – атэстацыйная камісія).

12. У склад атэстацыйнай камісіі не ўключаюцца педагагічныя работнікі, якія плануюць праходзіць атэстацыю (падлягаюць абавязковай атэстацыі) у перыяд яе паўнамоцтваў.

13. Тэрмін паўнамоцтваў атэстацыйнай камісіі – адзін год з даты прыняцця загаду аб вызначэнні яе складу.

14. Атэстацыйная камісія арганізацыі сістэмы адукацыі ствараецца для атэстацыі педагагічных работнікаў гэтых арганізацый, за выключэннем атэстацыі педагагічных работнікаў на прысваенне і пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», у складзе не менш як пяць чалавек і выбіраецца на сходзе калектыву педагагічных работнікаў шляхам тайнага галасавання (далей – галасаванне). На сходзе павінна прысутнічаць больш за палову педагагічных работнікаў арганізацыі. У камісію могуць быць выбраны педагагічныя работнікі, якія маюць першую, вышэйшую кваліфікацыйную катэгорыю або кваліфікацыйную катэгорыю «настаўнік-метадыст». Абранымі ў атэстацыйную камісію лічацца педагагічныя работнікі, за якіх прагаласавала больш як 50 працэнтаў ад колькасці ўдзельнікаў сходу.

Перад правядзеннем выбараў педагагічных работнікаў у склад камісіі з членаў калектыву педагагічных работнікаў арганізацыі сістэмы адукацыі выбіраецца падліковая камісія ў колькасці не менш чым тры чалавекі (у складзе старшыні і членаў камісіі), якая ажыццяўляе тайнае галасаванне, падлік галасоў і афармленне пратакола падліковай камісіі з рашэннем па выніках выбрання атэстацыйнай камісіі.

У склад атэстацыйнай камісіі арганізацыі сістэмы адукацыі ўваходзіць кіраўнік гэтай арганізацыі або па яго рашэнню іншая ўпаўнаважаная ім асоба, а таксама прадстаўнік прафсаюзнага камітэта (пры яго наяўнасці), упаўнаважаны адпаведным прафсаюзным камітэтам.

Склад атэстацыйнай камісіі арганізацыі сістэмы адукацыі вызначаецца загадам яе кіраўніка і да 1 кастрычніка бягучага навучальнага года даводзіцца да ведама педагагічных работнікаў.

У рабоце атэстацыйнай камісіі могуць прымаць удзел па аднаму ўпаўнаважанаму прадстаўніку ўпраўлення адукацыі абласнога выканаўчага камітэта, камітэта па адукацыі Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, аддзела (упраўлення) адукацыі раённага (гарадскога) выканаўчага камітэта, мясцовай адміністрацыі раёна ў горадзе (далей – аддзел (упраўленне) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа) і вышэйстаячага прафсаюзнага органа.

Атэстацыйная камісія выбірае старшыню, намесніка старшыні, сакратара з ліку членаў камісіі.

15. Атэстацыйная камісія аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа ствараецца для атэстацыі настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі, якія прэтэндуюць на прысваенне або павінны пацвердзіць кваліфікацыйную катэгорыю «настаўнік-метадыст», педагагічных работнікаў арганізацый сістэмы адукацыі, у які х з-за малой колькасці педагагічных работнікаў немагчыма стварыць камісію ў колькасці, вызначанай у частцы першай пункта 14 дадзенай Інструкцыі, педагагічных работнікаў ІП, а таксама для разгляду спрэчных выпадкаў, якія звязаны з атэстацыяй педагагічных работнікаў, у складзе не менш як сем чалавек.

Педагагічныя работнікі прыватных устаноў адукацыі, іншых арганізацый, якім у адпаведнасці з заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць, ІП праходзяць атэстацыю ў атэстацыйнай камісіі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа па месцы дзяржаўнай рэгістрацыі адпаведна прыватных устаноў адукацыі, арганізацый, якім у адпаведнасці заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць, ІП.

У       склад атэстацыйнай камісіі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа ўключаюцца педагагічныя работнікі арганізацый сістэмы адукацыі, якія маюць першую, вышэйшую кваліфікацыйную катэгорыю або кваліфікацыйную катэгорыю «настаўнік-метадыст», упаўнаважаныя прадстаўнікі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа, а таксама адпаведнага камітэта прафсаюза (пры яго наяўнасці).

Склад атэстацыйнай камісіі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа вызначаецца загадам кіраўніка адпаведнага аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа і не пазней за 1 кастрычніка бягучага навучальнага года даводзіцца да ведама зацікаўленых.

16. Пералік арганізацый сістэмы адукацыі, работнікі якіх атэстуюцца камісіяй аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа (далей – пералік устаноў), складаецца штогод да 1 кастрычніка па прапанове кіраўнікоў падведамных устаноў адукацыі, прыватных устаноў адукацыі, іншых арганізацый, якім у адпаведнасці з заканадаўствам дазволена ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць.

17.   Педагагічны работнік, які выказаў жаданне прайсці атэстацыю на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі, падае пісьмовую заяву ў атэстацыйную камісію да 31 сакавіка бягучага навучальнага года, якая прымае рашэнне аб допуску яго да атэстацыі (адмове ў допуску).

18.   Абавязковымі ўмовамі допуску педагагічнага работніка да атэстацыі на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі з’яўляюцца:

адпаведнасць атрыманай адукацыі кваліфікацыйным патрабаванням; наяўнасць  стажу  працы  (акрамя  выпадку,    які  прадугледжаны пунктам 20   дадзенай Інструкцыі)   у адпаведнасці з часткамі першай–чацвёртай пункта 19 дадзенай Інструкцыі; засваенне зместу адукацыйнай праграмы павышэння кваліфікацыі кіраўніцкіх работнікаў і спецыялістаў у тэрміны, прадугледжаныя заканадаўствам.

Абавязковымі ўмовамі допуску для педагагічных работнікаў, якія прэтэндуюць на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», акрамя пералічаных у абзацах другім–чацвёртым часткі першай дадзенага пункта, з’яўляецца наяўнасць аўтарскай методыкі выкладання вучэбнага прадмета або ўласнага вопыту, які абагульнены і выкарыстоўваецца іншымі настаўнікамі ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі, публікацый у навукова-метадычных і іншых выданнях аб вопыце прымянення сучасных адукацыйных, выхаваўчых і інфармацыйных тэхналогій, выкарыстання эфектыўных педагагічных формаў, метадаў і сродкаў навучання.

19. Прэтэндаваць на прысваенне другой кваліфікацыйнай катэгорыі могуць педагагічныя работнікі (акрамя майстроў вытворчага навучання ўстаноў адукацыі), якія маюць стаж працы на пасадзе, па якой атэстуюцца (далей – стаж працы), два гады, першай, вышэйшай, а таксама кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» – тры гады з дня прысваення папярэдняй кваліфікацыйнай катэгорыі. У гэты стаж улічваецца час працы на пасадах, якія былі перайменаваны ва ўстаноўленым парадку.

Майстры вытворчага навучання ўстаноў адукацыі дапускаюцца да атэстацыі з улікам стажу працы, які вызначаны кваліфікацыйнымі патрабаваннямі.

Асобы, якія атрымалі дыплом аб вышэйшай адукацыі з адзнакай, дыплом магістра ці дыплом даследчыка, дапускаюцца да атэстацыі на прысваенне другой кваліфікацыйнай катэгорыі пры наяўнасці стажу працы адзін год.

Асобы, якім прысуджана вучоная ступень і (ці) прысвоена вучонае званне, дапускаюцца да атэстацыі на прысваенне першай кваліфікацыйнай катэгорыі пры наяўнасці стажу працы адзін год, а вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі – адзін год з дня прысваення першай кваліфікацыйнай катэгорыі. Пры гэтым прэтэндаваць на першую кваліфікацыйную катэгорыю яны могуць без прысваення другой кваліфікацыйнай катэгорыі.

У стаж працы, які вызначаны ў частках першай–трэцяй дадзенага пункта, не ўлічваецца перыяд знаходжання педагагічнага работніка ў адпачынку па догляду за дзіцём да дасягнення ім узросту трох гадоў.

20. Пры праходжанні атэстацыі на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі маюць права прэтэндаваць незалежна ад стажу працы, які вызначаны часткай першай пункта 19 дадзенай Інструкцыі (толькі па адной пасадзе), на прысваенне той жа кваліфікацыйнай катэгорыі, якая ім была прысвоена раней, наступныя педагагічныя работнікі:

настаўнікі-дэфектолагі, метадысты, педагогі-арганізатары, педагогі сацыяльныя, педагогі-псіхолагі, выхавальнікі, акампаніятары, майстры вытворчага навучання ўстановы адукацыі, калі яны пераведзены на гэтыя пасады з пасады настаўніка ці выкладчыка;

настаўнікі ці выкладчыкі, калі яны пераведзены на гэтую пасаду з пасад настаўніка-дэфектолага, майстра вытворчага навучання ўстановы адукацыі (пры абавязковай наяўнасці вышэйшай адукацыі па профілях адукацыі «Педагогіка », «Педагогіка. Прафесіянальная адукацыя» або вышэйшай адукацыі і перападрыхтоўкі па профілях адукацыі «Педагогіка», «Педагогіка. Прафесіянальная адукацыя»);

выхавальнікі, метадысты, калі яны пераведзены на гэтыя пасады з пасады майстра вытворчага навучання ўстановы адукацыі;

выхавальнікі-метадысты, метадысты, выхавальнікі, калі яны пераведзены на гэтыя пасады з пасад настаўніка-дэфектолага, выхавальн іка дашкольнай адукацыі, педагога сацыяльнага, педагога-псіхолага, педагога-арганізатара, педагога дадатковай адукацыі;

выхавальнікі дашкольнай адукацыі, калі яны пераведзены з пасад настаўніка ці выкладчыка, настаўніка-дэфектолага, выхавальніка, метадыста, педагога сацыяльнага, педагога-псіхолага, педагога-арганізатара;

педагогі-псіхолагі, педагогі сацыяльныя, педагогі-арганізатары, калі яны пераведзены з пасады выхавальніка дашкольнай адукацыі;

педагогі-арганізатары, калі яны пераведзены на гэтую пасаду з пасады культарганізатара;

музычныя кіраўнікі, калі яны пераведзены з пасад настаўніка ці выкладчыка, выхавальніка дашкольнай адукацыі, акампаніятара;

педагогі дадатковай адукацыі, калі яны пераведзены на гэтую пасаду з пасад настаўніка ці выкладчыка, выхавальніка, выхавальніка дашкольнай адукацыі, музычнага кіраўніка, кіраўніка фізічнага выхавання, майстра вытворчага навучання ўстановы адукацыі, культарганізатара, метадыста, акампаніятара, педагога-арганізатара;

акампаніятары, калі яны пераведзены на гэтую пасаду з пасад настаўніка ці выкладчыка, музычнага кіраўніка;

кіраўнікі фізічнага выхавання, калі яны пераведзены на гэтую пасаду з пасад настаўніка ці выкладчыка, выхавальніка дашкольнай адукацыі, педагога дадатковай адукацыі.

Пры праходжанні атэстацыі ў выпадках, прадугледжаных часткай першай дадзенага пункта, педагагічныя работнікі, якія прэтэндуюць на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, кваліфікацыйны

экзамен не здаюць.

21. Кіраўнікі   арганізацый сістэмы адукацыі   (іх намеснікі),   якія

ажыццяўляюць педагагічную дзейнасць у частцы рэалізацыі зместу адукацыйных праграм, праграм выхавання, праходзяць атэстацыю ва ўстаноўленым дадзенай Інструкцыяй парадку.

22. Падставай для правядзення атэстацыі з’яўляецца загад кіраўніка арганізацыі сістэмы адукацыі (аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа) (далей, калі не ўказана іншае, – кіраўнік), якім вызначаюцца:

тэрміны правядзення атэстацыі;

спіс педагагічных работнікаў, якія дапушчаны да атэстацыі на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі, а таксама праходзяць абавязковую атэстацыю (далей – атэстуемыя);

графік атэстацыі (узгадняецца з адпаведным прафсаюзным камітэтам), які прадугледжвае дату атэстацыі (этапаў атэстацыі) кожнага атэстуемага з улікам тэрмінаў правядзення кваліфікацыйнага экзамену, парадак правядзення якога ўстаноўлены главой 3 дадзенай Інструкцыі.

Загад аб правядзенні атэстацыі даводзіцца да ведама атэстуемых не пазней чым за адзін месяц да яе пачатку.

23. Арганізацыйная работа па падрыхтоўцы да атэстацыі ажыццяўляецца асобай, упаўнаважанай кіраўніком арганізацыі сістэмы адукацыі, з удзелам членаў атэстацыйнай камісіі і ўключае наступныя этапы:

вывучэнне педагагічнай дзейнасці атэстуемага (у тым ліку за апошнія два гады – асобы, якая прэтэндуе на прысваенне другой кваліфікацыйнай катэгорыі, за апошнія тры гады – асобы, якая прэтэндуе на прысваенне першай або вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», і за апошнія пяць гадоў – асобы, якая праходзіць абавязковую атэстацыю);

падрыхтоўку аналітычнай інфармацыі, якая змяшчае вынікі вывучэння педагагічнай дзейнасці атэстуемага за перыяд, вызначаны ў абзацы другім дадзенай часткі, а таксама падрабязныя звесткі аб праходжанні папярэдняй атэстацыі і прынятым рашэнні;

састаўленне характарыстыкі педагагічнага работніка (далей – характарыстыка), якая змяшчае ацэнку яго прафесійных, дзелавых і асабістых якасцей.

Характарыстыка ўзгадняецца з адпаведным прафсаюзным камітэтам (пры яго наяўнасці). Аналітычная інфармацыя і характарыстыка (далей – атэстацыйныя матэрыялы) падпісваюцца кіраўніком арганізацыі сістэмы адукацыі, ІП.

Атэстуемы павінен быць азнаёмлены з характарыстыкай не пазней чым за тыдзень, а ў выпадку праходжання атэстацыі ў атэстацыйнай камісіі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа – не пазней чым за два тыдні да пачатку яго атэстацыі.

Атэстацыйныя матэрыялы педагагічнага работніка, які праходзіць атэстацыю ў атэстацыйнай камісіі аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа, накіроўваюцца ў камісію не пазней чым за 10 дзён да пачатку атэстацыі.

Тэрмін падрыхтоўкі атэстацыйных матэрыялаў не павінен перавышаць двух месяцаў з даты:

падачы заявы – у дачыненні да педагагічнага работніка, які праходзіць атэстацыю на прысваенне другой або першай кваліфікацыйнай катэгорыі;

прадстаўлення даведкі аб здачы кваліфікацыйнага экзамену – у дачыненні да педагагічнага работніка, які праходзіць атэстацыю на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі (кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») або пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі (кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст»).

Тэрмін падрыхтоўкі атэстацыйных матэрыялаў (тры месяцы) у дачыненні да педагагічнага работніка, які праходзіць атэстацыю на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі ў выпадках, прадугледжаных часткай пятай пункта 5 дадзенай Інструкцыі, адлічваецца ад даты, калі інфармацыю аб абавязковай атэстацыі давялі да ведама атэстуемага.

24. Атэстацыя на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі праводзіцца ў форме:

атэстацыйнай гутаркі – для прэтэндэнтаў на прысваенне другой і першай кваліфікацыйных катэгорый;

кваліфікацыйнага экзамену і атэстацыйнай гутаркі – для прэтэндэнтаў на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст».

25. Абавязковая атэстацыя на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» праводзіцца ў форме кваліфікацыйнага экзамену і атэстацыйнай гутаркі. Кваліфікацыйны экзамен праводзіцца ў форме абароны ўласнага вопыту або абароны аўтарскай методыкі выкладання вучэбнага прадмета па выбару атэстуемага.

26. Абавязковая атэстацыя на пацвярджэнне другой (першай) кваліфікацыйнай катэгорыі праводзіцца ў форме атэстацыйнай гутаркі.

27.   Кваліфікацыйны экзамен папярэднічае атэстацыйнай гутарцы.

28.   Вынікі кваліфікацыйнага экзамену ацэньваюцца адзнакамі «здаў» або «не здаў».

29.   У выпадку, калі атэстуемы па выніках кваліфікацыйнага экзамену пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі (кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») атрымаў адзнаку «здаў», але атэстацыйная камісія не прыняла рашэнне аб прысваенні яму кваліфікацыйнай катэгорыі, ён мае права прайсці атэстацыю ў форме атэстацыйнай гутаркі на працягу трох гадоў з даты здачы кваліфікацыйнага экзамену.

У выпадку, калі атэстуемы па выніках кваліфікацыйнага экзамену пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі ( кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») атрымаў адзнаку «не здаў», далейшая яго атэстацыя не праводзіцца.

У выпадку, калі атэстуемы па выніках кваліфікацыйнага экзамену пры праходжанні атэстацыі на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі (кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») атрымаў адзнаку «здаў», але атэстацыйная камісія не пацвердзіла яму кваліфікацыйную катэгорыю, або атэстуемы па выніках кваліфікацыйнага экзамену пры праходжанні такой атэстацыі атрымаў адзнаку «не здаў», кваліфікацыйная катэгорыя яму зніжаецца.

30. Ад абавязковай здачы кваліфікацыйнага экзамену пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай катэгорыі вызваляюцца:

30.1. педагагічныя работнікі, якія маюць дзяржаўныя ўзнагароды Рэспублікі Беларусь (БССР), былога Саюза ССР, а таксама дзяржаў – удзельніц СНД, прысвоеныя за дасягненні ў сферы адукацыі;

30.2.    педагагічныя работнікі, якія маюць вучоную ступень і (ці) вучонае званне;

30.3.    настаўнікі або выкладчыкі – аўтары падручнікаў, вучэбных дапаможнікаў, якія афіцыйна зацверджаны або дапушчаны ў якасці адпаведнага віду вучэбнага выдання Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь;

30.4.    педагагічныя работнікі, якія сталі пераможцамі абласнога (Мінскага гарадскога) або пераможцамі ці лаўрэатамі заключнага этапу рэспубліканскіх конкурсаў прафесійнага майстэрства педагагічных работнікаў;

30.5.    педагагічныя работнікі, якія падрыхтавалі пераможцаў (дыпломы І, ІІ, ІІІ ступені) міжнародных алімпіяд, заключнага этапу рэспубліканскай алімпіяды па вучэбных прадметах сярод навучэнцаў устаноў адукацыі, якія асвойваюць змест адукацыйных праграм базавай адукацыі, сярэдняй адукацыі, спецыяльнай адукацыі на ўзроўні агульнай сярэдняй адукацыі, прафесіянальна-тэхнічнай адукацыі, якая забяспечвае атрыманне кваліфікацыі рабочага (служачага) і агульнай сярэдняй адукацыі, прафесіянальна-тэхнічнай адукацыі, якая забяспечвае атрыманне кваліфікацыі рабочага (служачага) і агульнай сярэдняй адукацыі з вывучэннем асобных прадметаў на павышаным узроўні, сярэдняй спецыяльнай адукацыі на падставе агульнай базавай адукацыі, а таксама рэспубліканскай алімпіяды прафесійнага майстэрства навучэнцаў, курсантаў устаноў, якія рэалізуюць адукацыйныя праграмы сярэдняй спецыяльнай  адукацыі,     пераможцаў  (дыпломы  І,     ІІ,     ІІІ     ступені) рэспубліканскіх конкурсаў прафесійнага майстэрства навучэнцаў устаноў прафесіянальна-тэхнічнай адукацыі, міжнародных фестываляў тэхнічнай і мастацкай творчасці навучэнскай моладзі, а таксама афіцыйных спартыўных спаборніцтваў, якія праводзяцца ў адпаведнасці з рэспубліканскімі каляндарнымі планамі, міжнародных спартыўных спаборніцтваў;

30.6. педагагічныя работнікі – пераможцы конкурсу настаўнікаў, навукова -педагагічных работнікаў і іншых асоб, якія ўнеслі асабісты ўклад у фарміраванне новай, больш эфектыўнай сістэмы адукацыі, распрацоўку сучасных методык развіцця здольнасцей адоранай моладзі ў галіне навукі, тэхнікі, перадавых тэхналогій, якім уручана пасведчанне спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў.

31. Атэстацыйная гутарка праводзіцца ў адпаведнасці з графікам атэстацыі на пасяджэнні атэстацыйнай камісіі. Атэстацыйная камісія разглядае атэстацыйныя матэрыялы, прадстаўленыя на педагагічных работнікаў, якія праходзяць атэстацыю.

Па выніках разгляду атэстацыйных матэрыялаў па кожнаму атэстуемаму атэстацыйная камісія прымае шляхам адкрытага (тайнага) галасавання рашэнне, прадугледжанае падпунктамі 46.1–46.4 пункта 46 дадзенай Інструкцыі.

Пасяджэнне атэстацыйнай камісіі афармляецца пратаколам, у якім падрабязна фіксуецца змест атэстацыйнай гутаркі (у тым ліку рэкамендацыі, якія даюцца атэстуемаму). Пратакол падпісваецца старшынёй і ўсімі членамі атэстацыйнай камісіі, якія прымалі ўдзел у галасаванні.

33.   Асноўнымі задачамі экзамену з’яўляюцца:

стымуляванне росту прафесійнага майстэрства педагагічных работнікаў, развіццё іх творчай ініцыятывы;

авалоданне перадавым вопытам; уключэнне ў даследчую дзейнасць;

вызначэнне ўзроўню прафесійнага майстэрства педагагічнага работніка, які дасягнуты пасля атрымання папярэдняй кваліфікацыйнай катэгорыі.

34. Экзамен пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» і пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» праводзіцца ў дзяржаўнай установе адукацыі «Акадэмія паслядыпломнай адукацыі», установе адукацыі «Рэспубліканскі інстытут прафесіянальнай адукацыі», дзяржаўнай установе адукацыі «Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы».

Экзамен пры праходжанні атэстацыі на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі праводзіцца ва ўстановах адукацыі, якія пералічаны ў частцы першай дадзенага пункта, а таксама ў абласных (Мінскім гарадскім) інстытутах развіцця адукацыі.

35. Метадычнае забеспячэнне, формы экзамену, якія вызначаны ў пунктах 24 і 25 дадзенай Інструкцыі, пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», метадычнае забеспячэнне экзамену пры праходжанні атэстацыі на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» вызначаюць дзяржаўная ўстанова адукацыі «Акадэмія паслядыпломнай адукацыі», установа адукацыі «Рэспубліканскі інстытут прафесіянальнай адукацыі», установа адукацыі «Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка».

36. З праграмай і формамі экзамену педагагічны работнік мае права азнаёміцца ва ўстанове адукацыі з ліку тых, якія ўказаны ў пункце 34 дадзенай Інструкцыі, дзе `ён здае экзамен (далей – установа адукацыі), і выбраць адну з формаў экзамену.

37. Для правядзення экзамену пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі і пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» і пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» тэрмінам на адзін год ва ўстановах адукацыі, якія ўказаны ў пункце 34 дадзенай Інструкцыі, ствараюцца кваліфікацыйныя камісіі па напрамках педагагічнай дзейнасці (далей, калі не ўстаноўлена іншае, – камісіі), у склад якіх уключаюцца педагагічныя работнікі з ліку прафесарска-выкладчыцкага складу ўстаноў вышэйшай адукацыі, дадатковай адукацыі дарослых, настаўнікі ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі, якім прысвоена вышэйшая кваліфікацыйная катэгорыя (кваліфікацыйная катэгорыя «настаўнік-метадыст»), выкладчыкі ўстаноў прафесіянальна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай адукацыі. У складзе камісіі вызначаецца старшыня.

Камісіі для правядзення экзамену пры праходжанні атэстацыі на прысваенне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі, прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» ствараюцца рашэннем Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь да 1 лістапада. Прапановы па персанальнаму складу камісій прадстаўляюцца ўстановамі адукацыі, якія пералічаны ў частцы першай пункта 34 дадзенай Інструкцыі, не пазней за 20 кастрычніка года, у якім заканчваецца тэрмін паўнамоцтваў камісіі.

Камісіі для правядзення экзамену пры праходжанні атэстацыі на пацвярджэнне вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі і пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст» ствараюцца рашэннем кіраўніка ўстановы адукацыі ў вызначаныя ім тэрміны.

38.   Тэрміны правядзення экзамену вызначаюцца загадам кіраўніка ўстановы адукацыі і даводзяцца да ведама зацікаўленых.

39.   Да здачы экзамену дапускаюцца асобы, якія маюць накіраванне арганізацыі сістэмы адукацыі, а ў выпадках, якія прадугледжаны часткай першай пункта 15 дадзенай Інструкцыі, – аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа па месцы праходжання атэстацыі.

40.   Для здачы экзамену ва ўстанове адукацыі з ліку педагагічных работнікаў фарміруюцца, як правіла, групы. Напаўняльнасць груп складае 10–12 чалавек.

41.   На экзамене педагагічнаму работніку выдаецца экзаменацыйны ліст са штампам установы адукацыі, у якім ён робіць запісы.

42.   Па выніках экзамену на прысваенне вышэйшай катэгорыі (пацвярджэнне вышэйшай катэгорыі, прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») педагагічнаму работніку рашэннем большасці членаў камісіі, якія прымаюць удзел у пасяджэнні, выстаўляецца адпаведная адзнака. Рашэнне камісіі лічыцца правамоцным пры наяўнасці на пасяджэнні дзвюх трэцей членаў гэтай камісіі.

43.   Вынікі экзамену фіксуюцца ў экзаменацыйнай ведамасці, якая падпісваецца старшынёй кваліфікацыйнай камісіі і яе членамі. Тэрмін захоўвання экзаменацыйных ведамасцей – пяць гадоў.

44.   Па выніках здачы экзамену на прысваенне вышэйшай катэгорыі (пацвярджэнне вышэйшай катэгорыі, прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст», пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі «настаўнік-метадыст») атэстуемаму выдаецца выпіска з пратакола пасяджэння кваліфікацыйнай камісіі за подпісам кіраўніка ўстановы адукацыі (далей – выпіска з пратакола). Выпіска з пратакола прадстаўляецца педагагічным работнікам у тую атэстацыйную камісію, у якой ён атэстуецца.

У выпадку, калі педагагічны работнік праходзіць атэстацыю ў адпаведнасці з часткай першай пункта 29 дадзенай Інструкцыі ў іншага наймальніка, выпіска з пратакола па жаданню педагагічнага работніка накіроўваецца ў атэстацыйную камісію той арганізацыі сістэмы адукацыі (аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа), дзе ён праходзіць атэстацыю, па яе запыту. У арганізацыі сістэмы адукацыі (аддзеле (упраўленні) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа), якая накіроўвае выпіску з пратакола, захоўваецца яе копія, якая завяраецца гэтай арганізацыяй (аддзелам (упраўленнем) адукацыі).

45. На перыяд паўнамоцтваў кваліфікацыйных камісій па напрамках педагагічнай дзейнасці ва ўстанове адукацыі рашэннем яе кіраўніка ствараецца апеляцыйная камісія. У склад апеляцыйнай камісіі не ўключаюцца члены кваліфікацыйных камісій.

Пры нязгодзе педагагічнага работніка з адзнакай па выніках экзамену ён мае права звярнуцца ў апеляцыйную камісію ў дзень здачы экзамену. Апеляцыя разглядаецца камісіяй у дзень звароту атэстуемага.

Рашэнне апеляцыйнай камісіі аб’яўляецца педагагічнаму работніку ў пісьмовай форме не пазней чым праз пяць дзён пасля яго звароту.

46. На падставе вынікаў атэстацыйнай гутаркі атэстацыйная камісія вырашае:

46.1. прысвоіць (адмовіць у прысваенні) адпаведную кваліфікацыйную катэгорыю (з назвай пасады педагагічнага работніка, па якой ён атэстуецца);

46.2.    пацвердзіць кваліфікацыйную катэгорыю (з назвай пасады педагагічнага работніка, па якой ён атэстуецца);

46.3.    знізіць кваліфікацыйную катэгорыю, якая была прысвоена раней (з назвай пасады педагагічнага работніка, па якой ён атэстуецца);

46.4.    адмяніць кваліфікацыйную катэгорыю (з назвай пасады педагагічнага работніка, па якой ён атэстуецца).

47.      Пры прыняцці рашэння аб зніжэнні (адмене) педагагічнаму работніку кваліфікацыйнай катэгорыі, па якой ён праходзіць атэстацыю на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі, за ім захоўваецца папярэдняя кваліфікацыйная катэгорыя, у тым ліку ў выпадку, які прадугледжаны часткай трэцяй пункта 19 дадзенай Інструкцыі.

48.    Калі пры правядзенні атэстацыі на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі атэстацыйнай камісіяй устаноўлена парушэнне патрабаванняў заканадаўства пры прысваенні педагагічнаму работніку папярэдняй кваліфікацыйнай катэгорыі, яна прымае рашэнне адмовіць у прысваенні кваліфікацыйнай катэгорыі, на якую прэтэндуе педагагічны работнік. Пры наяўнасці падставы для захавання ў яго кваліфікацыйнай катэгорыі, якую ён мае, са згоды педагагічнага работніка атэстацыйная камісія прымае рашэнне аб яе пацвярджэнні, а пры адсутнасці падставы для захавання ў педагагічнага работніка гэтай кваліфікацыйнай катэгорыі або адказе яго на яе пацвярджэнне – рашэнне аб адмене гэтай кваліфікацыйнай катэгорыі.

49. Калі пры правядзенні атэстацыі на пацвярджэнне кваліфікацыйнай катэгорыі атэстацыйнай камісіяй устаноўлена парушэнне патрабаванняў заканадаўства пры прысваенні педагагічнаму работніку гэтай кваліфікацыйнай катэгорыі, то пры наяўнасці падставы для прысваення педагагічнаму работніку дадзенай кваліфікацыйнай катэгорыі камісія прымае рашэнне аб яе пацвярджэнні, а пры адсутнасці падставы для прысваення гэтай кваліфікацыйнай катэгорыі – рашэнне аб яе адмене.

50. Рашэнне атэстацыйнай камісіі лічыцца правамоцным, калі за яго прагаласавала больш як 50 працэнтаў ад колькасці ўдзельнікаў галасавання і пры наяўнасці на пасяджэнні дзвюх трэцей членаў гэтай камісіі. Пры роўнай колькасці галасоў рашэнне лічыцца прынятым на карысць атэстуемага.

З рашэннем атэстацыйнай камісіі атэстуемага знаёмяць непасрэдна пасля атэстацыі пад роспіс.

51.   Рашэнне атэстацыйнай камісіі арганізацыі сістэмы адукацыі афармляецца загадам кіраўніка арганізацыі сістэмы адукацыі, а ў выпадках, якія прадугледжаны часткай першай пункта 15 дадзенай Інструкцыі, – аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа і ўступае ў сілу з дня падпісання загада.

52.     У выпадку, калі па выніках атэстацыі прынята рашэнне аб адмове ў прысваенні кваліфікацыйнай катэгорыі, зніжэнні або яе адмене, а таксама ў выпадку, які прадугледжаны часткай другой пункта 29 дадзенай Інструкцыі, педагагічны работнік мае права прайсці атэстацыю на прысваенне кваліфікацыйнай катэгорыі не раней чым праз адзін год пасля прыняцця адпаведнага рашэння атэстацыйнай камісіяй.

53.   Атэстацыйныя матэрыялы, заява, пратаколы пасяджэння атэстацыйнай камісіі захоўваюцца пяць гадоў у арганізацыі сістэмы адукацыі, а ў выпадках, якія прадугледжаны часткай першай пункта 15 дадзенай Інструкцыі, – аддзеле (упраўленні) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа.

Пры парушэнні працэдуры атэстацыі, якая ўстаноўлена дадзенай Інструкцыяй, выяўленым атэстацыйнай камісіяй арганізацыі сістэмы адукацыі, педагагічны работнік у дзесяцідзённы тэрмін з дня азнаямлення рашэннем атэстацыйнай камісіі мае права звярнуцца з заявай у атэстацыйную камісію аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа, а пры парушэнні, выяўленым атэстацыйнай камісіяй аддзела (упраўлення) адукацыі мясцовага выканаўчага і распарадчага органа, – у вышэйстаячы аддзел (упраўленне)

1. Указать адрес изучаемого опыта.

2. Четко определить проблему, по которой будет проводиться изучение положительного педагогического опыта.

3. Ознакомиться с изложением этой проблемы в научно-методической литературы. Выделить основные направления изучаемой проблемы, трудности и возможные пути их решения.

4. Определить цель обобщения опыта, основные направления изучаемой проблемы, возможные пути их решения.

5. Составить график посещения занятий, сформулировать цели каждого посещения.

6. Осуществлять накопление фактов, информации о  способах изучения положительного педагогического опыта:

·         как администрация педагогического учреждения представляет значение данного опыта в комплексе задач, которые решает педагогический коллектив учебного заведения;

·         наличие материалов по данному опыту работы, где они были представлены;

 где обсуждался и был одобрен к изучению и внедрению рассматриваемый опыт работы, результаты;

·         использование положительного педагогического опыта в учебном заведении;

·         основные направления, методы и приемы, используемые носителями положительного педагогического опыта для эффективности работы по проблеме, выводы, определение перспективы в дальнейшей работе.

7. Провести научно-методический анализ изучаемого положительного опыта:

отметить:

·         актуальность проблемы и ее значение в совершенствовании учебно–воспитательного процесса;

·         сущность новизны опыта;

·         результативность работы;

·        рекомендации по использованию передового опыта.

8. Обработать и обобщить собранные сведения, оформить заключительный документ: справки, выводы, рекомендации.

9. Подготовить и провести анкетирование и беседы с учащимися с целью выявления результативности работы.

10. Посетить учебные занятия и воспитательные мероприятия и проанализировать их. При этом рекомендуется, в первую очередь, обратить внимание на следующее:

·         как конкретно решаются учебно–воспитательные задачи;

·         какова активность и самостоятельность деятельности учащихся в решении этих задач;

·         результативность занятия, системы занятий учебно–воспитательной работы педагога.

11. Изучить, как используются в учебно–воспитательном процессе материалы и оборудование помещения, где проходят занятия.

12. Изучить методические материалы, подготовленные педагогами: конспекты занятий, разработки тем программы, дидактические раздаточные материалы и др.:

·         анализ содержания методической работы педагога;

·         установление связи общих учебно–воспитательных задач, которые решает педагогический коллектив педагогического заведения, и их конкретной реализации педагогами – носителями опыта.

13. Подготовить научно-методический анализ данного передового педагогического опыта, в котором следует выделить:

·         актуальность проблемы и ее значение в совершенствовании учебно–воспитательного процесса;

·         элементы новизны опыта;

·         результативность работы;

·         рекомендации по использованию данного опыта другими педагогическими коллективами.

14. Определить формы обобщения данного опыта работы, адрес представления этих материалов, сроки, ответственных.

15. Подготовить справку по итогам изучения опыта работы.

1. Доклады (тезисы выступлений) педагогов – носителей передового опыта на педсоветах, семинарах, научно–практических конференциях и т.д.

2. Учебно-программная и методическая документация, разработанная педагогами.

3. Подборка творческих работ педагогов по совершенствованию методики преподавания и воспитания:

·         изложение отдельных тем программы;

·         система дидактических материалов;

·         сценарии мероприятий и др.

4. Перечень выступлений педагогов по обмену опытом работы, индивидуальных консультаций, которые он ведет: участие в работе школы передового опыта, методического объединения.

5. Материалы по учебному кабинету, образцы конспектов занятий, работы учащихся и др.

6. Фото- и видеоматериалы, публикации в СМИ, иллюстрирующие опыт работы.

7. Творческие работы учащихся.

Целеполагание урока –  цель – идеальный результат урока, который хочет получить преподаватель.
Дидактические цели урока можно классифицировать следующим образом:
1.    образовательная цель
2.    практическая
3.    воспитывающая
4.    развивающая
Первых две цели составляют предметно – обучающую цель (приращение в предметных знаниях, умениях и навыках, которые должны получить учащиеся), две вторых – личностного развития (приращение нравственных, моральных, коммуникативных и др. способностей).

Цели урока преподаватель должен прописывать для учащегося, т.е. четко сформулировать тот результат, который он хочет получить в конце занятия. Поэтому левый столбик уместнее заменить правым столбиком:
Дать понятие – изучить
Научить – научиться применять знания
Проверить знания – актуализировать знания, закрепить знания и умения

Для формулировки целей можно использовать следующие фразы:
Ø  Организовать деятельность учащихся по первичному изучению и закреплению (темы, понятия, закона, положения и т.д.)
Ø  обеспечить закрепление понятий, законов и т.д.
Ø  обеспечить применение учащимися знаний в разнообразной ситуации
Ø  организовать деятельность учащихся по самостоятельному применению знаний в разнообразных ситуациях
Ø  сформулировать
Ø  сформировать

Формулируя цели, преподаватель  должен пользоваться критериями целей:
Ø  конкретность для данного урока
Ø  реальность
Ø  мотивация
Ø  диагностичность

Запомним:

>I (распознавание): обнаружить, определить, опознать, различить, узнать и др.;

>II (запоминание, воспроизведение): воспроизводить, рассказать, перечислить, ознакомиться, сформулировать, усвоить, находить (таб­личные значения), решать (1-2-шаговую задачу), измерять (прямое из­мерение) и др.;

>III (понимание, владение учебным материалом): объяснить, рас­крыть (сущность), установить (причинно-следственные связи), дока­зать, аргументировать, проанализировать, выделить (главное), владеть (логикой изложения), приводить (примеры), оформлять (результаты) и др.;

>IV (оперировать знаниями в знакомой ситуации): систематизи­ровать, обобщать, классифицировать, сравнивать, моделировать, ис­пользовать (алгоритмические предписания), выполнять (лаборатор­ную работу по инструкции), владеть (экспериментальными умениями), решать (комбинированные задачи всех типов), строить (графики), оце­нить, вычислять (погрешности), сделать вывод и др.;

>V (оперировать знаниями в незнакомой ситуации): видоизменить, перестроить, предсказать, упростить, создавать (алгоритмические предпи­сания), конструировать, выполнять (суперзадания), составлять (задачи), выполнять (лабораторную работу без инструкции), планировать (экспери­мент), владеть (методологическими знаниями и мировоззренческими представлениями), добывать (знания самостоятельно) и др.